ΠΗΓΗ: daily.nb.org
Το ΕΔΔΑ ανοίγει τη
συζήτηση για την ελευθερία της έκφρασης στον αθλητισμό και ξεκαθαρίζει πότε η
σκληρή κριτική προστατεύεται και πότε οι καταγγελίες για διαφθορά ξεπερνούν τα
όρια
Η ένταση, οι βαριές κουβέντες για τη διαιτησία και οι
δημόσιες καταγγελίες δεν είναι κάτι καινούργιο στο ποδόσφαιρο. Από τον Neymar,
που τιμωρήθηκε από την UEFA μετά την περίφημη έκρηξή του για τη διαιτησία σε
αγώνα της Paris Saint-Germain με τη Manchester United, μέχρι προπονητές και
αθλητές που έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με πρόστιμα και αποκλεισμούς για όσα είπαν
μετά το τέλος ενός αγώνα, οι αθλητικές αρχές αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια την
προστασία της διαιτησίας και του κύρους των διοργανώσεων ως λόγο επιβολής
πειθαρχικών κυρώσεων
Μια πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων
του Ανθρώπου, όμως, βάζει μια κρίσιμη παράμετρο στη συζήτηση: το ποδόσφαιρο δεν
είναι απλώς μια ιδιωτική υπόθεση των ομοσπονδιών και των αθλητικών οργανισμών.
Και η κριτική για όσα συμβαίνουν μέσα σε αυτό μπορεί να αποτελεί ζήτημα
δημόσιου ενδιαφέροντος.
Η υπόθεση De Carvalho Marques and Others v. Portugal
αφορούσε δηλώσεις στελεχών της FC Porto και της ίδιας της εταιρείας που
διαχειριζόταν τον ποδοσφαιρικό σύλλογο. Μέσω του τηλεοπτικού σταθμού Porto
Canal και του καθημερινού newsletter Dragões Diário, είχαν εξαπολύσει σφοδρή
επίθεση κατά του συστήματος διαιτησίας του πορτογαλικού ποδοσφαίρου,
συγκεκριμένων διαιτητών και της Benfica. Οι καταγγελίες δεν περιορίζονταν σε
λανθασμένες αποφάσεις. Γινόταν λόγος για χειραγώγηση αγώνων, άσκηση πίεσης
στους διαιτητές και διαφθορά.
Οι πορτογαλικές ποδοσφαιρικές αρχές απάντησαν με πειθαρχικές
διαδικασίες, χρηματικά πρόστιμα και επαγγελματικές κυρώσεις, κρίνοντας ότι οι
δηλώσεις προσέβαλαν την τιμή και την υπόληψη των διαιτητών. Ακολούθησε μια
μακρά δικαστική διαδρομή στην Πορτογαλία, μέχρι η υπόθεση να φτάσει στο
Στρασβούργο.
Η διαιτησία δεν
βρίσκεται στο απυρόβλητο
Το ΕΔΔΑ κλήθηκε ουσιαστικά να ισορροπήσει δύο δικαιώματα:
από τη μία την ελευθερία της έκφρασης, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 10 της
ΕΣΔΑ, και από την άλλη την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της φήμης των
διαιτητών.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της
απόφασης. Το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι ζητήματα που αφορούν τη χειραγώγηση
αθλητικών διοργανώσεων αποτελούν θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος. Παράλληλα,
δέχθηκε ότι οι διαιτητές υψηλού επιπέδου, ακριβώς επειδή οι αποφάσεις τους
επηρεάζουν τα αποτελέσματα αγώνων και βρίσκονται στο επίκεντρο έντονου δημόσιου
ενδιαφέροντος, πρέπει να ανέχονται ευρύτερα όρια κριτικής από εκείνα που
ισχύουν για έναν ιδιώτη.
Η παραδοχή αυτή έχει ευρύτερη σημασία. Οι μεγάλες αθλητικές
διοργανώσεις συγκεντρώνουν εκατομμύρια θεατές, συνδέονται με τεράστια
οικονομικά συμφέροντα και έχουν ισχυρό κοινωνικό και πολιτιστικό αποτύπωμα. Η
ακεραιότητα των διοργανώσεων, η λειτουργία των ομοσπονδιών, η διαφάνεια και η
λογοδοσία τους δεν μπορούν, σύμφωνα με τη λογική που ακολουθεί το Δικαστήριο,
να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως εσωτερικές υποθέσεις του αθλητισμού.
Άλλο «ο διαιτητής δεν
ήταν αμερόληπτος» και άλλο «ο διαιτητής είναι διεφθαρμένος»
Η απόφαση, ωστόσο, δεν δίνει λευκή επιταγή σε όποιον θέλει
να καταγγείλει δημόσια έναν διαιτητή.
Και αυτή είναι η δεύτερη κρίσιμη πλευρά της.Το ΕΔΔΑ έκανε
σαφή διάκριση ανάμεσα στις απλές αξιολογικές κρίσεις και στις εξαιρετικά
σοβαρές καταγγελίες που ουσιαστικά αποδίδουν σε συγκεκριμένα πρόσωπα
εγκληματική συμπεριφορά.
Σε πέντε από τις υποθέσεις έκρινε ότι οι αναφορές σε
διαφθορά και χειραγώγηση αγώνων ήταν τόσο σοβαρές ώστε έπρεπε να στηρίζονται σε
επαρκή πραγματική βάση. Οι προσφεύγοντες δεν κατάφεραν να αποδείξουν την
ευλογοφάνεια των καταγγελιών τους. Μάλιστα, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι ακόμη
και επαναλαμβανόμενα διαιτητικά λάθη ή παρατυπίες δεν αρκούν από μόνα τους για
να τεκμηριώσουν διαφθορά ή χειραγώγηση ενός αγώνα. Για τις πέντε αυτές
περιπτώσεις δεν διαπίστωσε παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης.
Σε μία, όμως, περίπτωση έφτασε στο αντίθετο συμπέρασμα.
Η FC Porto είχε αμφισβητήσει την αμεροληψία συγκεκριμένου
διαιτητή, χωρίς να τον κατηγορήσει για διαφθορά ή χειραγώγηση αγώνων. Εκεί το
ΕΔΔΑ έκρινε ότι η δήλωση παρέμενε μέσα στα όρια της αποδεκτής κριτικής και
διαπίστωσε παραβίαση του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ.
Το μήνυμα προς
ομοσπονδίες, συλλόγους και αθλητές
Η σημασία της απόφασης ξεπερνά επομένως τα όρια της συγκεκριμένης
διαμάχης στην Πορτογαλία.
Για χρόνια, οι αθλητικές ομοσπονδίες και άλλοι φορείς έχουν
επιβάλλει κυρώσεις για δηλώσεις αθλητών, προπονητών και στελεχών που
αμφισβητούν τη διαιτησία ή τη λειτουργία των αθλητικών αρχών. Το ΕΔΔΑ δεν
ακυρώνει τη δυνατότητά τους να προστατεύουν τους διαιτητές από αβάσιμες και
εξαιρετικά σοβαρές επιθέσεις. Αμφισβητεί, όμως, την αντίληψη ότι κάθε έντονη ή
εχθρική κριτική μπορεί αυτομάτως να αντιμετωπίζεται ως πειθαρχικό παράπτωμα.
Το καθοριστικό ερώτημα γίνεται πλέον διαφορετικό: τι ακριβώς
ειπώθηκε και σε ποια πραγματικά στοιχεία στηρίζεται;
Μια σκληρή κριτική για την αμεροληψία ενός διαιτητή μπορεί
να προστατεύεται. Μια κατηγορία ότι ο ίδιος διαιτητής είναι μέρος οργανωμένου
συστήματος διαφθοράς απαιτεί σαφώς ισχυρότερη πραγματική θεμελίωση.
Το ίδιο σκεπτικό μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία και
για τις τοποθετήσεις που αφορούν τις ίδιες τις αθλητικές ομοσπονδίες, τα
διοικητικά τους όργανα και τους επικεφαλής τους. Οι φορείς αυτοί ασκούν
εκτεταμένη εξουσία πάνω σε αθλητές, συλλόγους και διοργανώσεις. Όσο περισσότερο
οι αποφάσεις τους επηρεάζουν ένα πεδίο με έντονο δημόσιο και οικονομικό
ενδιαφέρον, τόσο δυσκολότερο γίνεται να θεωρείται ότι η κριτική εναντίον τους
αφορά μια απολύτως «ιδιωτική» αθλητική διαφορά.
Μπορείς λοιπόν να τα
βάλεις με τον διαιτητή;
Ναι. Ακόμη και έντονα. Αλλά υπάρχει μια γραμμή που χωρίζει την
κριτική από την κατηγορία για διαφθορά.
Η απόφαση του Στρασβούργου δεν λέει ότι οι αθλητές και τα
στελέχη μπορούν να λένε οτιδήποτε χωρίς συνέπειες. Λέει κάτι ίσως πιο
σημαντικό: οι αθλητικές αρχές δεν μπορούν να θεωρούν ότι η αμφισβήτηση της
διαιτησίας, της διοίκησης ή της ακεραιότητας του αθλητισμού είναι από μόνη της
απαγορευμένη.
Η δημόσια συζήτηση για τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την
ακεραιότητα του αθλητισμού έχει θέση κάτω από την προστατευτική ομπρέλα της
ελευθερίας της έκφρασης. Και όσο ο επαγγελματικός αθλητισμός αποκτά μεγαλύτερη
οικονομική και κοινωνική ισχύ, τόσο πιο δύσκολο θα είναι για τις ομοσπονδίες να
ζητούν από όσους βρίσκονται μέσα στο παιχνίδι να μη μιλούν για όσα βλέπουν.
ΠΗΓΗ: Πληροφορίες από
Strasbourg Obs
https://daily.nb.org/epikairotita/organa-europaikis-enosis/edda-pote-i-kritiki-sti-diaitisia-einai-eleftheria-ekfrasis-kai-pote-xeperna-ta-oria/#
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου